EKONOMİDE HANGİ İSTATİSTİKLER TAKİP EDİLMELİ? – 3

0
718
views

Neden Kamu Maliyesi Takip Edilmeli?

Bir ülke için devletin toplam gelir ve harcamaları önemli istatistiklerdendir. Devletin ana gelir kalemi vergilerdir ve diğer gelirlerini ticari faaliyetlerden (iktisadi teşebbüsler) elde eder. Devletin ayrıca vatandaşları için sosyal hizmetler ve güvenlik gibi harcamaları olur. Gelir ve giderler arasındaki fark negatif olursa devlet borçlanmak zorunda kalır ve bu borç vatandaşlar tarafından vergi harcamaları ile ödenir.

Bütçe Dengesi Nedir?

Gelirler ile giderler arasındaki farka bütçe dengesi denir ve bu rakam pozitif olduğunda ülke ekonomisinin güçlü olduğunu gösterir. Bütçenin sürekli açık vermesi devletin sürekli borçlanacağı ve faiz giderlerinin sürekli artacağı anlamına gelir.

Kamu Kesimi Borçlanma Gereksinimi Nedir?

Diğer önemli kamu maliyesi göstergesi ise “kamu kesimi borçlanma gereksinimi (KKBG)” dir. KKGB genel olarak devletin konsolidite bütçe açığı, yerel yönetimlerin bütçe açığı ve sosyal güvenlik kurumların bütçe açığından oluşur. Burada önemli olan “KKGB / GSYH” oranıdır. Bu oranın %3-4 seviyesinde olması normal karşılanmaktadır. Bu oranın yüksek olması durumunda kamu kurumlarının borçlanma ihtiyacı artacağından faizler yükselir ve özel şirketlerin uygun maliyetli kredi bulma imkanı azalır.

İç ve Dış Borçlar

Bir ülkenin iç ve dış borç istatistikleri dış şoklara karşı ülkenin risklerini gösterir. Aynı zamanda, dış borcun yüksek olması başka ülkelere karşı bağımlı olduğu anlamına gelir. Örneğin, Türkiye’nin kısa dönem (vadesi 1 yıldan az) dış borcu yaklaşık 120 milyar dolardır. Türkiye her sene bu rakamda bir borcu döndürmek zorundadır.

İhracat ve İthalat

Türkiye’nin aynı zamanda İhracat-İthalat arasındaki fark negatiftir. Yani, yurt dışına sattığından daha çok yurt dışından satın almaktadır. Aradaki fark ise Dolar/Euro borçlanarak kapatılmaktadır. Dolayısıyla, ekonomi döviz kurlarındaki haraketliliğe karşı kırılgan olmaktadır. Bu nedenle, hem kamu kesimi hem özel sektörün kısa ve uzun dönem borç istatistikleri önemli verilerdir.

CDS (Credit Default Swap)

Son olarak, Kredi Risk Swapı olarak Türkçe ‘ye çevrilen Credit Default Swap (CDS) primi önemli bir istatistiktir. CDS primi bir nevi kredi sigortası işlevi görür. Bir ülkenin borcunu ödeyememe riski ne kadar yüksek ise CDS primi o kadar yüksek olur dolayısıyla o ülkenin borçlanma maliyeti artar. Örneğin, bir kurum Türk devletine 2 yıl vadeli kredi vermiş olsun. Vade sonunu beklemek istemeyen kredi veren kurum bu borcu CDS işlemi yapan kuruluşa giderek borcunu garanti altına almak isteyebilir. CDS kuruluşu ülke riskine göre bir oran belirler ve bu oran kredi veren kurumun maliyeti olur. Kredi veren kurum ise bu maliyeti kredi faizini yükselterek borç verdiği ülkeden tahsil eder.